Kalkulator Odsetek Ustawowych

Oblicz odsetki ustawowe

Kwota należności

zł

Rodzaj odsetek

Data początkowa

Data końcowa

Wynik obliczenia

Kwota odsetek

0,00 zł

Liczba dni

Łącznie z odsetkami

0,00 zł

Rozliczenie okresowe

Okres	Stawka	Dni	Odsetki

Wzór: odsetki = (kwota × liczba dni × stawka%) / (365 × 100). Dzień początkowy nie jest wliczany do okresu naliczania odsetek.

Umieść to narzędzie u siebie: pobierz kod

Kalkulator odsetek ustawowych pozwala szybko i precyzyjnie obliczyć wysokość odsetek należnych od zaległości pieniężnych. Narzędzie uwzględnia wszystkie rodzaje odsetek: kapitałowe, za opóźnienie, maksymalne, w transakcjach handlowych oraz od zaległości podatkowych. Obliczenia automatycznie uwzględniają zmiany stóp procentowych NBP w wybranym okresie.

Rodzaje odsetek ustawowych w polskim prawie

Polskie prawo przewiduje kilka rodzajów odsetek ustawowych, których wysokość zależy od stopy referencyjnej lub lombardowej Narodowego Banku Polskiego. Każdy typ ma inne zastosowanie i inną stawkę.

Odsetki ustawowe kapitałowe (Art. 359 §2 Kodeksu cywilnego)

Odsetki kapitałowe to wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału. Naliczane są od kwoty głównej zobowiązania, gdy strony nie umówiły się na inną stawkę. Ich wysokość wynika wprost z Art. 359 §2 KC i wynosi: stopa referencyjna NBP + 3,5 punkty procentowe.

Przykładem zastosowania są umowy pożyczki, w których strony nie określiły wysokości odsetek. W takiej sytuacji pożyczkodawcy należą się właśnie odsetki kapitałowe w stawce ustawowej.

Odsetki ustawowe za opóźnienie (Art. 481 §2 Kodeksu cywilnego)

To najczęściej stosowany rodzaj odsetek. Należą się wierzycielowi z mocy prawa za czas opóźnienia w zapłacie, nawet gdy dłużnik nie ponosi winy za zwłokę. Stawka wynosi: stopa referencyjna NBP + 5,5 punktów procentowych.

Odsetki za opóźnienie biegną od dnia następnego po terminie płatności do dnia zapłaty włącznie. Wierzyciel nie musi wykazywać szkody, wystarczy sam fakt nieterminowej zapłaty.

Odsetki maksymalne (Art. 359 §2¹ i Art. 481 §2¹ KC)

Odsetki maksymalne stanowią górną granicę odsetek, jakie strony mogą zastrzec w umowie. Wynoszą dwukrotność odpowiadających im odsetek ustawowych:

Maksymalne kapitałowe = 2 × (stopa NBP + 3,5 pp)
Maksymalne za opóźnienie = 2 × (stopa NBP + 5,5 pp)

Postanowienia umowne przekraczające te stawki są bezskuteczne w części przewyższającej odsetki maksymalne. Przepis ten chroni dłużników przed lichwą.

Odsetki w transakcjach handlowych (Ustawa z 8 marca 2013 r.)

Odsetki te obowiązują w obrocie między przedsiębiorcami (relacje B2B) i regulowane są odrębną ustawą o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Stawka ustalana jest na każde półrocze:

Ogólna: stopa referencyjna NBP + 10 punktów procentowych
Dla podmiotów leczniczych (jako dłużnik): stopa referencyjna NBP + 8 pp

Stawki ustalane są 1 stycznia (na podstawie stopy NBP z tego dnia, obowiązują do 30 czerwca) oraz 1 lipca (obowiązują do 31 grudnia). Oprócz odsetek, wierzycielowi przysługuje rekompensata za koszty odzyskiwania należności: 40, 70 lub 100 EUR w zależności od wysokości długu.

Odsetki od zaległości podatkowych (Art. 56 Ordynacji podatkowej)

Odsetki podatkowe oblicza się inaczej niż pozostałe. Oparte są na stopie lombardowej NBP (nie referencyjnej) i podlegają specjalnym regułom:

Stawka: stopa lombardowa + 2 pp (minimum 200% stopy lombardowej)
Zaokrąglenie do pełnych złotych (Art. 63 §1 Ordynacji podatkowej)
Nie nalicza się odsetek, gdy ich kwota nie przekracza 8,70 zł
Wariant obniżony (50%): m.in. przy dobrowolnej korekcie deklaracji (Art. 56a)
Wariant podwyższony (150%): m.in. przy korekcie po kontroli (Art. 56b)

Wzór na obliczanie odsetek ustawowych

Wszystkie rodzaje odsetek ustawowych oblicza się według tego samego wzoru matematycznego. Różni je jedynie zastosowana stawka procentowa:

Wzór na odsetki:

Odsetki = (kwota × liczba dni × stawka%) / (365 × 100)

Stosowana jest konwencja actual/365 (faktyczna liczba dni w stosunku do 365). Dzień początkowy nie jest wliczany do okresu naliczania odsetek, natomiast dzień końcowy tak.

Przykład obliczenia krok po kroku

Załóżmy, że kontrahent zalega z zapłatą faktury na kwotę 10 000 zł. Termin płatności upłynął 1 stycznia, a zapłata nastąpiła 31 stycznia (odsetki za opóźnienie przy stopie referencyjnej 4,00%):

Stawka odsetek za opóźnienie = 4,00% + 5,5 pp = 9,50%
Okres: 2-31 stycznia = 30 dni (1 stycznia jako dzień początkowy nie jest liczony)
Odsetki = (10 000 × 30 × 9,50) / (365 × 100) = 78,08 zł
Kontrahent powinien zapłacić: 10 000 + 78,08 = 10 078,08 zł

Skąd brane są stawki odsetek?

Wysokość odsetek ustawowych zależy od decyzji Rady Polityki Pieniężnej (RPP), która ustala stopy procentowe Narodowego Banku Polskiego. Stawki odsetek zmieniają się automatycznie wraz ze zmianami stóp NBP, bez potrzeby wydawania odrębnych rozporządzeń.

Rodzaj odsetek	Wzór	Stawka*	Podstawa prawna
Kapitałowe	ref. NBP + 3,5 pp	7,50%	Art. 359 §2 KC
Za opóźnienie	ref. NBP + 5,5 pp	9,50%	Art. 481 §2 KC
Maks. kapitałowe	2 × (ref. + 3,5 pp)	15,00%	Art. 359 §2¹ KC
Maks. za opóźnienie	2 × (ref. + 5,5 pp)	19,00%	Art. 481 §2¹ KC
Handlowe	ref. NBP + 10 pp	14,00%	Ustawa z 8.03.2013
Handlowe (lecznicze)	ref. NBP + 8 pp	12,00%	Ustawa z 8.03.2013
Podatkowe	lomb. + 2 pp**	6,50%	Art. 56 Ord. pod.
Podatkowe obniżone	50% stawki podst.	3,25%	Art. 56a Ord. pod.
Podatkowe podwyższone	150% stawki podst.	9,75%	Art. 56b Ord. pod.

* Stawki przy stopie referencyjnej NBP = 4,00% i stopie lombardowej = 4,50% (od 4 grudnia 2025 r.).
** Minimum 200% stopy lombardowej.

Kiedy zmieniły się stopy NBP?

Jeżeli okres naliczania odsetek obejmuje datę zmiany stopy referencyjnej lub lombardowej, nasz kalkulator automatycznie podzieli obliczenia na podokresy z różnymi stawkami. Poniżej najważniejsze zmiany stóp NBP od 2020 roku:

Zmiany w 2025 roku (cykl obniżek):

RPP w 2025 roku sześciokrotnie obniżyła stopy procentowe. Stopa referencyjna spadła z 5,75% do 4,00%, a stopa lombardowa z 6,25% do 4,50%. Obniżki miały miejsce w maju, lipcu, wrześniu, październiku, listopadzie i grudniu 2025 r.

Zmiany w 2021-2022 (cykl podwyżek):

W reakcji na rosnącą inflację RPP przeprowadziła serię agresywnych podwyżek. Od października 2021 do września 2022 stopa referencyjna wzrosła z 0,10% do 6,75%. Było to najszybsze tempo podwyżek w historii III RP.

Pandemiczny cykl obniżek (2020):

W marcu, kwietniu i maju 2020 r. RPP obniżyła stopy do historycznego minimum. Stopa referencyjna spadła z 1,50% do 0,10%, a stopa lombardowa z 2,50% do 0,50%.

Praktyczne zastosowania kalkulatora

Przeterminowane faktury

Jeśli kontrahent nie zapłacił faktury w terminie, możesz naliczyć odsetki za opóźnienie. Dla transakcji między przedsiębiorcami korzystniejsze są odsetki w transakcjach handlowych (stopa ref. + 10 pp), które są wyższe od standardowych odsetek za opóźnienie z Kodeksu cywilnego.

Zaległości podatkowe

Nie zapłaciłeś podatku w terminie? Kalkulator oblicza odsetki podatkowe z uwzględnieniem specyficznych reguł: zaokrąglenie do pełnych złotych, próg minimalny 8,70 zł i różne warianty stawek (podstawowy, obniżony 50%, podwyższony 150%).

Pozwy sądowe

W pozwie o zapłatę można domagać się odsetek od dnia wymagalności roszczenia. Kalkulator precyzyjnie wyliczy kwotę odsetek z uwzględnieniem wszystkich zmian stawek w danym okresie, co ułatwia przygotowanie pozwu.

Noty odsetkowe

Przy wystawianiu noty odsetkowej konieczne jest precyzyjne wyliczenie odsetek. Kalkulator generuje gotowe rozliczenie okresowe z podziałem na podokresy o różnych stawkach, które można załączyć do noty.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak obliczyć odsetki ustawowe?

Odsetki ustawowe oblicza się według wzoru: odsetki = (kwota × liczba dni × stawka%) / (365 × 100). Stawka zależy od rodzaju odsetek i aktualnej stopy referencyjnej NBP. Dzień początkowy nie jest wliczany do okresu naliczania odsetek. Jeśli w trakcie naliczania zmieniła się stopa NBP, okres dzieli się na podokresy z różnymi stawkami.

Ile wynoszą aktualne odsetki ustawowe?

Przy stopie referencyjnej NBP wynoszącej 4,00% (od 4 grudnia 2025 r.), odsetki ustawowe kapitałowe wynoszą 7,50% rocznie, odsetki za opóźnienie 9,50% rocznie, a odsetki maksymalne odpowiednio 15,00% i 19,00% rocznie. Odsetki w transakcjach handlowych wynoszą 14,00% (I półrocze 2026).

Czym różnią się odsetki kapitałowe od odsetek za opóźnienie?

Odsetki kapitałowe (Art. 359 KC) to wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału, naliczane od kwoty głównej. Odsetki za opóźnienie (Art. 481 KC) to sankcja za nieterminową zapłatę, naliczane od dnia następnego po terminie płatności. Odsetki za opóźnienie są wyższe: stopa referencyjna NBP + 5,5 pp, podczas gdy kapitałowe to stopa NBP + 3,5 pp.

Jak obliczane są odsetki od zaległości podatkowych?

Odsetki od zaległości podatkowych oblicza się na podstawie stopy lombardowej NBP (nie referencyjnej). Stawka wynosi: stopa lombardowa + 2 pp, jednak nie mniej niż 200% stopy lombardowej. Odsetki zaokrągla się do pełnych złotych i nie nalicza się ich, jeśli ich kwota nie przekracza 8,70 zł. Istnieją także warianty obniżone (50%) i podwyższone (150%).

Jakie są odsetki w transakcjach handlowych?

Odsetki w transakcjach handlowych reguluje Ustawa z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom. Stawka ustalana jest co półrocze (1 stycznia i 1 lipca) i wynosi: stopa referencyjna NBP + 10 pp dla ogólnych podmiotów lub + 8 pp gdy dłużnikiem jest podmiot leczniczy. W I półroczu 2026 r. są to odpowiednio 14% i 12%.

Od jakiego dnia nalicza się odsetki ustawowe za opóźnienie?

Odsetki za opóźnienie nalicza się od dnia następnego po upływie terminu płatności (Art. 481 §1 KC). Jeśli termin płatności upływa np. 15 marca, odsetki biegną od 16 marca. Dzień początkowy nie wchodzi do okresu naliczania, ale dzień końcowy już tak. Odsetki naliczane są do dnia zapłaty włącznie.

Podsumowanie

Kalkulator odsetek ustawowych to narzędzie przydatne dla każdego, kto potrzebuje obliczyć wysokość odsetek od zaległości pieniężnych. Niezależnie od tego, czy chodzi o przeterminowaną fakturę, zaległość podatkową czy pozew sądowy, kalkulator uwzględnia wszystkie rodzaje odsetek przewidziane w polskim prawie.

Pamiętaj, że stawki odsetek zmieniają się automatycznie wraz z decyzjami Rady Polityki Pieniężnej. Nasz kalkulator jest na bieżąco aktualizowany i uwzględnia wszystkie historyczne zmiany stóp procentowych NBP, dzięki czemu możesz precyzyjnie obliczyć odsetki nawet za długi okres.