Kalkulator przekątnej prostokąta
Oblicz przekątną prostokąta
Dane wejściowe
Prostokąt skaluje się proporcjonalnie do wpisanych wartości
Wyniki obliczeń
Przekątna (d)
10,00 cm
Wzór:
√(a² + b²) = ?
Pole (P)
—
Obwód (O)
—
Proporcje a:b
—
Wzory dla prostokąta
d = √(a² + b²)
przekątna prostokąta
P = a × b
pole prostokąta
O = 2(a + b)
obwód prostokąta
Kalkulator przekątnej prostokąta to narzędzie, które pozwala szybko obliczyć długość przekątnej na podstawie długości dwóch boków. Wystarczy wpisać wartości boków a i b, a kalkulator natychmiast poda wynik wraz z rozpiską obliczeń. Narzędzie korzysta z twierdzenia Pitagorasa, które jest fundamentem geometrii euklidesowej.
Kalkulator przekątnej przyda się uczniom, studentom, rzemieślnikom i każdemu, kto potrzebuje szybkiego i dokładnego obliczenia odległości między przeciwległymi narożnikami prostokąta. Oprócz samej przekątnej wyświetlamy także pole, obwód oraz proporcje boków.
Jak korzystać z kalkulatora przekątnej?
Proste kroki obliczania
- Wpisz długość boku a prostokąta (możesz używać kropki lub przecinka)
- Wpisz długość boku b prostokąta
- Wybierz jednostkę miary (mm, cm, dm, m lub km)
- Ustaw dokładność wyniku (od 0 do 6 miejsc po przecinku)
Wyniki aktualizują się automatycznie po każdej zmianie danych wejściowych. Rysunek prostokąta dopasowuje się proporcjonalnie do wpisanych wartości.
Co oblicza kalkulator?
- Przekątna (d) - główny wynik, długość odcinka łączącego przeciwległe naroża prostokąta
- Pole (P) - powierzchnia prostokąta obliczona ze wzoru P = a × b
- Obwód (O) - suma długości wszystkich boków, O = 2(a + b)
- Proporcje a:b - stosunek długości boków uproszczony do najprostszej postaci
Czym jest przekątna prostokąta?
Definicja i właściwości
Przekątna prostokąta to odcinek łączący dwa przeciwległe wierzchołki figury. Każdy prostokąt ma dokładnie dwie przekątne, które są równej długości i przecinają się w swoim środku. Punkt przecięcia przekątnych dzieli każdą z nich na dwie równe części.
Przekątna dzieli prostokąt na dwa przystające trójkąty prostokątne. W każdym z tych trójkątów boki prostokąta (a i b) stanowią przyprostokątne, a przekątna pełni rolę przeciwprostokątnej. To bezpośredni związek z twierdzeniem Pitagorasa, który pozwala nam wyznaczyć długość przekątnej.
Warto zauważyć, że równość przekątnych to cecha wyróżniająca prostokąt spośród innych równoległoboków. Na przykład w rombie (który nie jest prostokątem) przekątne mają różne długości.
Wzór na przekątną prostokąta
d = √(a² + b²)
gdzie a i b to długości boków prostokąta, a d to długość przekątnej
Wzór ten wynika bezpośrednio z twierdzenia Pitagorasa. Jeżeli poprowadzisz przekątną w prostokącie, otrzymasz trójkąt prostokątny, w którym przyprostokątne mają długości a i b, a przeciwprostokątna (przekątna) ma długość d. Zgodnie z twierdzeniem Pitagorasa zachodzi zależność: a² + b² = d², a więc d = √(a² + b²).
Dla kwadratu, czyli szczególnego przypadku prostokąta, gdzie a = b, wzór upraszcza się do d = a√2, ponieważ √(a² + a²) = √(2a²) = a√2.
Twierdzenie Pitagorasa a przekątna
Twierdzenie Pitagorasa mówi, że w trójkącie prostokątnym suma kwadratów długości przyprostokątnych jest równa kwadratowi długości przeciwprostokątnej. Zapisujemy to jako a² + b² = c². To jedno z najbardziej znanych twierdzeń matematyki, znane już w starożytności.
Związek z przekątną prostokąta jest oczywisty - przekątna tworzy z bokami prostokąta trójkąt prostokątny. Boki prostokąta (a i b) są przyprostokątnymi, a przekątna jest przeciwprostokątną tego trójkąta. Dlatego wzór na przekątną to po prostu twierdzenie Pitagorasa rozwiązane względem przeciwprostokątnej: d = √(a² + b²).
Przykład krok po kroku:
Prostokąt: a = 5 cm, b = 12 cm
Krok 1: Obliczamy kwadraty boków: 5² = 25, 12² = 144
Krok 2: Sumujemy: 25 + 144 = 169
Krok 3: Obliczamy pierwiastek: √169 = 13
Wynik: Przekątna d = 13 cm (to kolejna trójka pitagorejska: 5-12-13)
Praktyczne zastosowania przekątnej prostokąta
Budownictwo i rzemiosło
- Sprawdzanie kątów prostych - na budowie przekątne prostokąta pozwalają zweryfikować, czy ściany, fundamenty lub elementy konstrukcji tworzą prawidłowe kąty proste. Jeśli obie przekątne są równe, kąt jest prosty.
- Stolarstwo - przy budowie mebli, ram i konstrukcji drewnianych przekątna pomaga zachować prostokątność elementów.
- Glazura i płytkowanie - obliczanie przekątnej pomieszczenia przy planowaniu układu płytek lub parkietu.
Technologia i codzienność
- Ekrany i monitory - rozmiar ekranów telewizorów, monitorów i smartfonów podaje się w calach przekątnej. Znajomość proporcji boków pozwala obliczyć dokładne wymiary ekranu.
- Projektowanie graficzne - przy tworzeniu layoutów i projektów wymiary przekątnej pomagają w rozmieszczaniu elementów.
- Transport - obliczanie przekątnej przesyłki pozwala sprawdzić, czy zmieści się w dane opakowanie lub przestrzeni ładunkowej.
Przykłady obliczeń przekątnej
| Bok a | Bok b | Przekątna d | Pole P | Obwód O |
|---|---|---|---|---|
| 3 | 4 | 5,00 | 12 | 14 |
| 5 | 12 | 13,00 | 60 | 34 |
| 8 | 6 | 10,00 | 48 | 28 |
| 10 | 10 | 14,14 | 100 | 40 |
| 16 | 9 | 18,36 | 144 | 50 |
| 7 | 24 | 25,00 | 168 | 62 |
Najczęściej zadawane pytania
Jaki jest wzór na przekątną prostokąta?
Wzór na przekątną prostokąta to d = √(a² + b²), gdzie a i b oznaczają długości boków prostokąta. Wzór ten wynika z twierdzenia Pitagorasa - przekątna tworzy z bokami prostokąta trójkąt prostokątny, w którym przyprostokątne mają długości a i b, a przeciwprostokątna to przekątna d. Dla prostokąta o bokach 3 cm i 4 cm przekątna wynosi √(9 + 16) = √25 = 5 cm.
Czy obie przekątne prostokąta mają taką samą długość?
Tak, obie przekątne prostokąta są zawsze równej długości. To jedna z podstawowych właściwości prostokąta. Przekątne przecinają się w swoim środku, dzielą się wzajemnie na połowy i każda z nich dzieli prostokąt na dwa przystające trójkąty prostokątne. Równość przekątnych można wykorzystać na budowie do sprawdzania, czy wyznaczony prostokąt ma prawidłowe kąty proste.
Jak sprawdzić kąt prosty za pomocą przekątnych?
Na budowie często stosuje się metodę przekątnych do weryfikacji kątów prostych. Jeżeli fundamenty lub ściany tworzą prostokąt, obie przekątne powinny być identycznej długości. Wystarczy zmierzyć obie przekątne - jeśli są równe (z dokładnością do błędu pomiaru), kąty są proste. Popularna jest też metoda trójkąta 3-4-5: odmierzamy 3 metry na jednej ścianie, 4 metry na drugiej, a odległość między końcami powinna wynosić dokładnie 5 metrów.
Co to są trójki pitagorejskie i jaki mają związek z przekątną?
Trójki pitagorejskie to zestawy trzech liczb całkowitych (a, b, c), które spełniają równanie a² + b² = c². Najsłynniejsza trójka to (3, 4, 5). Inne przykłady to (5, 12, 13), (8, 15, 17) i (7, 24, 25). Gdy boki prostokąta odpowiadają dwóm pierwszym liczbom trójki pitagorejskiej, przekątna równa jest trzeciej liczbie i jest wartością całkowitą. Trójki pitagorejskie mają duże znaczenie praktyczne, ponieważ upraszczają obliczenia i pomiary.
Jak obliczyć przekątną ekranu telewizora lub monitora?
Rozmiar ekranów podawany jest w calach i oznacza długość przekątnej. Jeżeli znasz proporcje ekranu (np. 16:9) i długość przekątnej, możesz obliczyć szerokość i wysokość ekranu. Odwrotnie - jeżeli znasz szerokość i wysokość wyświetlacza w centymetrach, użyj wzoru d = √(a² + b²), a następnie przelicz wynik na cale (1 cal = 2,54 cm). Na przykład monitor o wymiarach 53,1 cm × 29,9 cm ma przekątną √(53,1² + 29,9²) = √(2819,6 + 894) = √3713,6 ≈ 60,9 cm, czyli około 24 cali.
Czy przekątna prostokąta jest zawsze dłuższa od jego boków?
Tak, przekątna prostokąta jest zawsze dłuższa od każdego z jego boków. Wynika to bezpośrednio ze wzoru d = √(a² + b²). Ponieważ a² + b² jest zawsze większe zarówno od a², jak i od b² (przy założeniu, że oba boki są dodatnie), to d > a oraz d > b. Innymi słowy, przeciwprostokątna trójkąta prostokątnego jest zawsze najdłuższym bokiem tego trójkąta.
Podsumowanie
Kalkulator przekątnej prostokąta to przydatne narzędzie wykorzystujące twierdzenie Pitagorasa do obliczania odległości między przeciwległymi wierzchołkami prostokąta. Dzięki niemu możesz:
- Natychmiast obliczyć przekątną prostokąta na podstawie długości dwóch boków
- Poznać pole, obwód i proporcje boków prostokąta w jednym miejscu
- Zobaczyć wizualizację prostokąta proporcjonalnie dostosowaną do wpisanych wartości
- Skorzystać z różnych jednostek miary i dokładności obliczeń
Wzór d = √(a² + b²) to jedno z najczęściej stosowanych zastosowań twierdzenia Pitagorasa. Nasz kalkulator przekątnej sprawia, że obliczenia te są szybkie, dokładne i przejrzyste - niezależnie od tego, czy potrzebujesz ich do pracy na budowie, nauki w szkole, czy codziennych zadań pomiarowych.
Powiązane kalkulatory
Sprawdź również te przydatne narzędzia
Kalkulator geometryczny
Obliczaj pola, obwody i objętości różnych figur i brył geometrycznych.
Twierdzenie Pitagorasa
Kalkulator twierdzenia Pitagorasa do obliczeń w trójkątach prostokątnych.
Objętość i pole walca
Oblicz objętość i pole powierzchni walca na podstawie promienia i wysokości.
Obwód koła
Kalkulator obwodu koła z wizualizacją i wzorami na pole koła.
Kalkulator pierwiastków
Obliczaj pierwiastki dowolnego stopnia - przydatne przy obliczaniu przekątnych.
Przeliczanie skali
Przeliczaj wymiary między skalami - przydatne w architekturze i budownictwie.