Kalkulator wolności finansowej (FIRE)
Kalkulator wolności finansowej
Na ile starczy kapitał, ile go potrzebujesz i kiedy go zbierzesz
Rośnie razem z inflacją.
Przy kapitale „bez końca” wynik zależy tylko od stopy wypłaty, więc te pola go nie zmieniają.
0 to pieniądze bez oprocentowania.
2,5% to cel NBP.
Kapitał wystarczy na
—
Kapitał w czasie
Kwoty w dzisiejszych złotych, po uwzględnieniu inflacji.
Kalkulator odpowiada na trzy pytania: na ile lat starczy kapitał, który już masz, ile pieniędzy potrzebujesz, żeby pokrywać wydatki bez pracy, i kiedy zbierzesz tę kwotę, odkładając co miesiąc. Tryb wybierasz przełącznikiem nad formularzem.
Wyniki są w dzisiejszych złotych, czyli po uwzględnieniu inflacji. Dzięki temu porównasz je z obecnym budżetem, zamiast patrzeć na kwotę za dwadzieścia lat, której siły nabywczej nie znasz.
Czym jest wolność finansowa
Wolność finansowa to moment, w którym majątek pokrywa koszty życia i nie musisz pracować zarobkowo. Liczą się dwie liczby: ile masz odłożone i ile wydajesz. Osoba, która wydaje 3000 zł miesięcznie, potrzebuje dużo mniejszego kapitału niż ktoś z wydatkami 12 000 zł, nawet jeśli zarabia dziś połowę tego.
W języku angielskim to podejście nazywa się FIRE, od financial independence, retire early: niezależność finansowa i wcześniejsze zakończenie pracy. O tym, kiedy możesz przestać pracować, decyduje różnica między zarobkami a wydatkami. Każde 1000 zł mniej w miesięcznym budżecie to 1000 zł więcej do odłożenia i jednocześnie cel niższy o 300 000 zł.
Poduszka finansowa to co innego. To rezerwa na trzy do dwunastu miesięcy, którą da się wypłacić od ręki na wypadek utraty pracy albo nagłego wydatku. Kapitał na wolność finansową ma wystarczyć na dziesięciolecia, więc trzeba go inwestować, bo przez tyle lat największym zagrożeniem jest dla niego inflacja.
Liczba FIRE i reguła 4%
Liczba FIRE to kapitał, przy którym możesz przestać pracować. Liczy się ją tak: roczne wydatki razy 25. Mnożnik 25 to odwrotność 4%: jeśli w pierwszym roku wypłacasz 4% kapitału, kapitał musi być 25 razy większy od tej wypłaty.
Przykład: wydajesz 5000 zł miesięcznie, czyli 60 000 zł rocznie. Liczba FIRE to 60 000 × 25 = 1 500 000 zł. Jeśli wynajmujesz mieszkanie i dostajesz z tego 1500 zł miesięcznie, z kapitału pokrywasz tylko 3500 zł, a cel spada do 1 050 000 zł.
Reguła 4% pochodzi z artykułu Williama Bengena Determining Withdrawal Rates Using Historical Data, opublikowanego w 1994 roku w Journal of Financial Planning. Bengen sprawdził na danych historycznych, jaką część portfela można wypłacać co roku, żeby pieniądze wystarczyły na trzydzieści lat bez względu na to, w którym roku ktoś zakończył pracę. Cztery lata później badanie znane jako Trinity Study przetestowało stopy wypłat od 3 do 12% na siedemdziesięciu latach notowań amerykańskich akcji i obligacji. Przy wypłacie 4% podnoszonej co roku o inflację portfel z połową akcji przetrwał trzydzieści lat w 95% badanych okresów, a przy 75% akcji w 98%.
Te 4% dotyczy tylko pierwszego roku. W kolejnych latach podnosisz wypłacaną kwotę o inflację i nie patrzysz na bieżącą wartość portfela. Dzięki temu reguła działa mimo spadków na rynku.
| Stopa wypłaty | Mnożnik | Kapitał przy 5000 zł/mies. | Kiedy rozważyć |
|---|---|---|---|
| 3% | 33 | 2 000 000 zł | horyzont ponad 40 lat |
| 3,5% | 29 | 1 714 000 zł | koniec pracy przed pięćdziesiątką |
| 4% | 25 | 1 500 000 zł | klasyczny wariant badany na 30 latach |
| 5% | 20 | 1 200 000 zł | krótszy horyzont albo inny dochód |
Im wcześniej kończysz pracę, tym ostrożniejszą stopę wypłaty warto przyjąć, bo kapitał musi wytrzymać dłużej niż trzydzieści lat z oryginalnych badań. W trybie „Ile potrzebuję” wpiszesz własną stopę zamiast 4%.
Na ile lat starczy zgromadzony kapitał
To pytanie odwrotne i w praktyce częstsze: masz konkretną kwotę i chcesz wiedzieć, na ile czasu wystarczy. Odpowiedź zależy od wydatków, od tego, czy kapitał pracuje, i od inflacji. Milion złotych bez oprocentowania przy wydatkach 5000 zł miesięcznie wystarczy na 200 miesięcy, czyli 16 lat i 8 miesięcy. Ale przez tyle lat ceny rosną:
| Zwrot | Inflacja | Zwrot realny | Wystarczy na |
|---|---|---|---|
| 0% | 0% | 0% | 16 lat i 8 miesięcy |
| 0% | 2,5% | −2,44% | 14 lat |
| 2,5% | 2,5% | 0% | 16 lat i 8 miesięcy |
| 5% | 2,5% | +2,44% | 21 lat i 4 miesiące |
| 8% | 2,5% | +5,37% | 39 lat |
| 10% | 2,5% | +7,32% | bez końca |
Gdy zysk ponad inflację jest wyższy niż wypłaty, kapitał przestaje maleć. Wypłata 60 000 zł rocznie z miliona to stopa 6%, więc realny zwrot 5,37% jeszcze nie wystarcza i kapitał powoli topnieje, choć starcza już na 39 lat. Przy tych założeniach granica wypada przy kapitale około 1 145 000 zł.
Do tego samego celu prowadzą też niższe wydatki. Przy tym samym milionie i realnym zwrocie 5,37% granica wypada przy wydatkach około 4370 zł miesięcznie. Poniżej tej kwoty kapitał się nie wyczerpuje, bo wypłaty są mniejsze niż to, co portfel realnie zarabia.
Dlaczego inflacja decyduje o wyniku
Przy kilku miesiącach inflację można pominąć. Przy dwudziestu latach to najważniejsza liczba w rachunku. Liczy się zwrot realny, czyli zwrot pomniejszony o inflację. Zwrot 5% przy inflacji 2,5% daje realnie około 2,44% rocznie, a nie 2,5%, bo obie wielkości działają w sposób składany. Jeśli zwrot równa się inflacji, siła nabywcza kapitału stoi w miejscu, tak jakby obie były zerowe.
Narodowy Bank Polski prowadzi politykę pieniężną według celu inflacyjnego 2,5% z przedziałem odchyleń o jeden punkt procentowy w obie strony. Dlatego 2,5% jest domyślną wartością w kalkulatorze. Jeśli Twoje wydatki rosną szybciej niż średnie ceny, wpisz wyższą inflację.
Od zysku odchodzi też podatek Belki, czyli 19% podatku od dochodów kapitałowych z art. 30a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeśli podajesz zwrot przed opodatkowaniem, wybierz „odlicz 19%”. Zwrot 6% przed podatkiem to niecałe 4,9% po nim, co przy inflacji 2,5% daje realnie około 2,3% zamiast 3,4%. Jak inflacja zmieniała wartość pieniądza w przeszłości, sprawdzisz w kalkulatorze inflacji.
Odmiany wolności finansowej
Nie każdy chce całkiem przestać pracować. Każda odmiana tego podejścia oznacza inny cel:
- Lean FIRE
- Skromny budżet i dużo niższy próg. Przy wydatkach 3000 zł miesięcznie cel to 900 000 zł zamiast półtora miliona.
- Fat FIRE
- Życie na dotychczasowym poziomie bez cięć. Wymaga największego kapitału, bo mnożnik 25 działa też w górę.
- Barista FIRE
- Kapitał pokrywa część wydatków, resztę daje lżejsza praca na część etatu. Wpisz ten zarobek w pole „Inny dochód”.
- Coast FIRE
- Masz już tyle, że sam procent składany doprowadzi Cię do celu. Przestajesz dokładać i pracujesz tylko na bieżące wydatki. Sprawdzisz to w trybie „Kiedy osiągnę” z wpłatą 0 zł.
Inny dochód zmienia wynik bardziej, niż się zwykle wydaje. Praca, która przynosi 2000 zł miesięcznie, obniża potrzebny kapitał o 600 000 zł, bo zmniejsza roczną wypłatę o 24 000 zł, a to razy 25 daje właśnie tę kwotę. Kalkulator zakłada, że taki dochód rośnie razem z inflacją. Fazę zbierania kapitału prześledzisz dokładniej w kalkulatorze procentu składanego.
Jak liczy kalkulator i czego nie pokazuje
Kalkulator liczy miesiąc po miesiącu w dzisiejszych złotych. Od zwrotu odejmuje inflację, więc wydatki pozostają takie jak dziś, a wyniki mają dzisiejszą siłę nabywczą. Wypłata następuje na początku miesiąca, a zysk nalicza się od tego, co zostało. Odliczenie podatku Belki obniża zwrot o 19%. To uproszczenie, bo w rzeczywistości podatek płacisz dopiero przy wypłacie zysku.
Symulacja przyjmuje jeden zwrot na cały okres, a rynki raz dają więcej, raz mniej, czasem tracą przez kilka lat z rzędu. Kolejność lat ma znaczenie: seria spadków tuż po zakończeniu pracy szkodzi bardziej niż taka sama seria dziesięć lat później, bo wypłaty uszczuplają portfel, który akurat jest najniżej. Wydatki też się zmieniają: rosną przy chorobie albo remoncie, spadają po spłacie kredytu. Traktuj wynik jako punkt odniesienia i przeliczaj go co roku.
Kalkulator nie uwzględnia emerytury z ZUS, bo jej wysokość zależy od stażu i składek. Jeśli spodziewasz się takiego świadczenia, potraktuj je jako inny dochód od chwili, gdy zacznie Ci przysługiwać. Nie liczy też podatków poza podatkiem Belki ani opłat pobieranych przez instytucje finansowe.
Najczęściej zadawane pytania
Jak obliczyć swoją liczbę FIRE?
Pomnóż roczne wydatki przez 25. Mnożnik bierze się z reguły 4%: jeśli w pierwszym roku wypłacasz 4% kapitału, to kapitał musi być 25 razy większy od tej wypłaty, bo 100 podzielone przez 4 daje 25. Przy wydatkach 5000 zł miesięcznie, czyli 60 000 zł rocznie, liczba FIRE wynosi 1 500 000 zł. Jeśli masz dochód z innego źródła, odejmij go od wydatków i dopiero wtedy mnóż.
Jak działa reguła 4%?
W pierwszym roku wypłacasz 4% zgromadzonego kapitału, a w kolejnych latach podnosisz tę kwotę o inflację, nie oglądając się na bieżącą wartość portfela. Zasada wzięła się z pracy Williama Bengena z 1994 roku, opublikowanej w Journal of Financial Planning. Bengen sprawdził na danych historycznych, jaka najwyższa stopa wypłaty pozwalała przetrwać 30 lat niezależnie od momentu przejścia na emeryturę. Cztery lata później badanie znane jako Trinity Study potwierdziło ten wynik: portfel złożony w połowie z akcji przetrwał trzydziestoletni okres w 95% badanych przypadków.
Czy reguła 4% sprawdza się w Polsce?
Traktuj ją jako punkt odniesienia. Oryginalne badania opierały się na amerykańskim rynku akcji i obligacji przez okres 30 lat. Polski inwestor ma inny zestaw instrumentów, inną historię inflacji i płaci 19% podatku od zysków kapitałowych. Jeśli planujesz dłużej niż 30 lat, ostrożniejszym założeniem jest stopa 3 lub 3,5%, co odpowiada mnożnikowi 33 albo 29. W kalkulatorze możesz wpisać własną wartość i zobaczyć, jak zmienia wynik.
Na ile lat starczy milion złotych?
Zależy od wydatków i od tego, czy kapitał pracuje. Przy wydatkach 5000 zł miesięcznie i pieniądzach leżących bez oprocentowania milion złotych wystarczy na niecałe 17 lat, a przy inflacji 2,5% rocznie ten okres skraca się do około 14 lat. Jeśli kapitał zarabia tyle, ile wynosi inflacja, wracamy do 16 lat i 8 miesięcy. Okres wyraźnie się wydłuża dopiero przy zwrocie dużo wyższym od inflacji, na przykład 21 lat przy 5% i 39 lat przy 8%.
Czym różni się poduszka finansowa od kapitału na wolność finansową?
Poduszka finansowa to rezerwa na kilka miesięcy, zwykle od trzech do dwunastu, trzymana tak, by dało się ją wypłacić od ręki. Ma przetrwać utratę pracy albo nagły wydatek. Kapitał na wolność finansową liczy się w latach albo bezterminowo i jest inwestowany, bo przez tak długi czas musi bronić się przed inflacją. Poduszka zabezpiecza przed kryzysem, a kapitał ma na stałe zastąpić pensję.
Dlaczego kalkulator pokazuje kwoty w dzisiejszych złotych?
Przy horyzoncie dwudziestu czy trzydziestu lat kwota nominalna mało mówi: nie wiesz, co będzie można za nią kupić. Dlatego od stopy zwrotu odejmujemy inflację i pokazujemy wszystko w sile nabywczej, którą znasz dzisiaj. Moment wyczerpania kapitału wychodzi identycznie jak przy liczeniu nominalnym z wydatkami rosnącymi o inflację, ale liczby da się porównać z obecnym budżetem.
Podsumowanie
Liczba FIRE to roczne wydatki razy 25, czyli odwrotność stopy wypłaty 4%. O wyniku decyduje zwrot ponad inflację i podatek, a niższe wydatki działają podwójnie: zwiększają oszczędności i obniżają cel. Reguła 4% była badana na trzydziestu latach, więc przy dłuższym horyzoncie przyjmij 3 albo 3,5%. Każde 1000 zł stałego dochodu miesięcznie obniża potrzebny kapitał o 300 000 zł.